favela's

19 maart, 22.40

We zijn meteen de favela's ingedoken. Eerst woensdag Rocinha en daarna vandaag Terra Encatara en Cruzeiro.

Rocinha

Rocinha is een van de oudste favela's van de stad. Het is bijna een stad op zich te noemen. We zijn hier binnen gelopen (met een gids) en hebben na een bezoek aan het buurtcentrum, waar we een boeiende presentatie kregen over de plannen van verbetering voor de wijk, een wandeling gemaakt door een netwerk van zijstraten.

Rocinha heeft een belangrijke hoofdstraat, waar auto's en bussen reiden, die door de buurt heen loopt. De enkele zijstraten die door de bewoners ook straten genoemd worden zijn op enkele stukken niet meer dan 70 cm breed. Deze straten zijn nooit breder dan 1,5 meter.

De straat die we volgen is eerst een soort winkelstraat, maar al snel verdwijnt hij onder de huizen en moeten we goed uitkijken waar we lopen. De weinige pijpleiding die er ligt steekt op vele plaatsen uit het beton en overal is duidelijk hoe slecht de constructie van de huizen voldoet aan onze voorschriften. We kunnen helaas niet al te veel foto's maken, dus helaas kan ik niet veel van deze ervaringen met jullie delen.

Het straatje loop al snel stijl omhoog en tussen de huizen door krijgen we een beetje van het uitzicht mee. Het is heel dubbel. De mensen in dit gedeelte van de stad zijn heel erg arm, hebben huizen die uit elkaar vallen, maar hebben wel het mooiste uitzicht dat er bestaat. Boven op de berg, waar een klein sportveld is mogen we van het uitzicht enkele foto's maken.

Klik even op de foto voor een mooie weergave.

Terra Encatara

Terra Encatara is een nieuwe favela die pas 5 jaar bestaat. Wat bij deze favela goed zichtbaar is, is de duidelijke structuur van de favela. In tegenstelling tot de andere favela's is bij de bouw van Terra Encatara begonnen met het uitzetten van kavels. Deze kavels zijn eerst goed verdeelt onder de familie's en daarna is begonnen met de bouw. Ook werd er voordurend toezicht gehouden op de bouw door mensen die ervaring hebben met problemen in favela's. Zo werd meteen het probleem van water aangepakt door de mensen te overtuigen van het belang van hoge ingangen. In de meeste favela's lopen de huizen onder bij hevige regenval. Bij verhoogde ingangen is dit geen probleem meer.

Gezien deze favela nog redelijk nieuw was en we bovendien onder toeziend oog van Nanko, een Nederlander die al 22 jaar projecten opstart in verschillende favela's in Rio, konden we in deze favela enkele foto's maken. Op het terein waar deze favela is gebouwd was vroeger een staalfabriek. Een gedeelte van de constructie van dit gebied staat nog steeds overeind. De hutjes zijn soms letterlijk tegen deze constructie aangebouwd. De mensen in deze favela zijn als het even kan nog armer dan de mensen in Rocinha. Veelal omdat ze net begonnen zijn aan hun huis en gemeenschap. Toch heeft deze nieuwe wijk nu al enkele voordelen op de rest. Zoals georganiseerde en betaalde stroom.

een mogelijk voetbalveld, nu vuilnisveld en wei
Bert maakt foto's

De oude constructie met de nieuwe bebouwing

Cruzeiro

De laatste favela waar we geweest zijn is Cruzeiro. Deze favela is de meest beruchte van allemaal. Een aantal jaar geleden is in deze wijk een journalist die stiekem gefilmd heeft in stukjes gehakt en verbrand. een van de redenen waarom we van deze favela niet een foto hebben.

Een aantal goede projecten, om het imago van de wijk te verbeteren, zijn al in gang gezet. Een van deze projecten is de schildering van twee Nederlandse kunstschilders die een trap geschilderd hebben. Het klinkt misschien simpel, maar ze zijn er 8 maanden mee bezig geweest en het resultaat is verbluffend. voor meer informatie over dit project kunnen jullie kijken op: http://www.favelapainting.com/
In Cruzeiro zijn we weer opgevangen in het buurt centrum, waar we met twee leden van de buurtcommissie gepraat hebben over de behoeften van een favela, de mogelijkheden en de valkuilen of moeilijkheden. Uiteindelijk bleek dat ze het liefst hebben dat we in hun buurt iets gaan ontwerpen. Ze kwamen meteen meet een stuk grond dat recentelijk (een jaar geleden) is verschoven en waarvan de huizen zijn verzakt en afgebroken. Eigenlijk zouden we dit gaan doen in de favela Mangeira, maar gezien we in deze favela nog geen stuk grond hebben, noch de connecties, noch contact presonen die ons kunnen voorstellen, noch enig anders iets, hebben we met elkaar besloten het aanbod aan te nemen. De enige maar is dat dit besluit nog moet worden bevestigd door Friso ten Holt, de hoofdbegeleider van het Design and Builld Brasil project.

We hebben in elke favela in ieder geval weer iets geleerd over hoe de mensen leven en hoe ze overleven. Dit inzicht is van groot belang als je voor een groep mensen iets moet ontwerpen en bouwen. Zonder inzicht is een constructeur/architect/bouwkundige helemaal niets.